Nghệ Sỹ
Nghệ sĩ Minh Nhan: Đam mê quên hết... thiệt thòi

Gặp nghệ sĩ Minh Nhan tại nhà riêng trong một buổi sáng chị ở nhà làm phận sự của một người mẹ hạnh phúc nhưng cuộc trò chuyện giữa chúng tôi thỉnh thoảng lại bị ngắt quãng bởi những cuộc điện thoại công việc. Sự bận rộn ấy cũng là điều dễ hiểu bởi nghệ sĩ Minh Nhan hiện đang là Trưởng đoàn 1 - Nhà hát chèo Hà Nội. Nhà hát nổi tiếng năng động, nhạy bén, thường xuyên đỏ đèn này cũng chính là nơi chị đã gắn bó 30 năm, trải qua mọi buồn vui thăng trầm để cùng những đồng nghiệp tài năng của mình giữ gìn nghiệp Tổ giữa đất Thủ đô.

Nếu gặp và trò chuyện cùng nghệ sĩ Minh Nhan, hẳn nhiều người sẽ thay đổi những hình dung lâu nay về các nữ nghệ sĩ, rằng họ thường điệu đàng, chưng diện… Minh Nhan giản dị, mộc mạc tới mức nếu như không biết trước, ít người nghĩ chị là diễn viên. Không biết có phải vì gắn bó với nghệ thuật chèo - bộ môn nghệ thuật có nguồn gốc từ những người dân lao động vùng đồng bằng Bắc Bộ - mà phần lớn những nghệ sĩ chèo tôi có điều kiện tiếp xúc đều giữ được vẻ mộc mạc, chân tình đáng quý ấy.

Nghệ sĩ Minh Nhan có lẽ là trường hợp đặc biệt không riêng của Nhà hát Chèo Hà Nội mà còn của cả làng chèo Việt Nam bởi chị gắn bó với Nhà hát 30 năm, giữ cương vị Trưởng đoàn 1 cũng đã ngót nghét cả 10 năm, là nghệ sĩ tên tuổi được nhiều người biết đến nhưng Minh Nhan vẫn chưa phải là… NSƯT. Hỏi chuyện này, chị cười bảo: "Nhiều bạn bè đồng nghiệp cũng bảo mình thiệt thòi, nhưng mình cũng không để ý lắm đâu. Tài năng thì tất nhiên là có danh hiệu rồi. Nhưng không có danh hiệu không phải không có tài năng. Thú thực là cứ được diễn chèo, được sống với niềm đam mê của mình là hạnh phúc".
Một trong những lý do khiến chị chịu thiệt thòi là dù có giọng đẹp, diễn hay nhưng tạng người… bé quá. Lâu nay, các danh hiệu thường chỉ căn cứ vào số lượng các huy chương được trao tại các Hội diễn mà với tạng người nhỏ bé nên dù chị có giọng hay đến mấy cũng ít khi được giao vai chính. Dù không may mắn được trời phú cho một nhan sắc lộng lẫy, sáng bừng sân khấu nhưng giọng hát chèo rất tình, mộc mạc và nồng nàn cảm xúc và cách diễn sinh động, sáng tạo của Minh Nhan thì hầu như khán giả yêu chèo đều biết.

Cùng với NSƯT Thúy Mùi - hiện đang giữ cương vị Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội - thì Minh Nhan một thời gian dài thường xuyên là người hát lồng tiếng cho NSƯT Lâm Bằng, nghệ sĩ Mai Hương. Các chị đã được đồng nghiệp ghi nhận như những người âm thầm cần mẫn đứng sau cánh gà nhưng góp phần không nhỏ làm nên những vai diễn xuất sắc trên sân khấu chèo Hà Nội. Nói về chuyện này, nghệ sĩ Minh Nhan chia sẻ, ai may mắn thì hội tụ được tất cả "thanh, sắc, thục, tinh, khí, thần" còn không thì ông trời không cho ai tất cả. Thế nên, việc các nghệ sĩ hỗ trợ nhau cũng là điều dễ hiểu. Quan trọng nhất là mang đến cho khán giả những chương trình nghệ thuật đặc sắc.

Có thể coi nghệ sĩ Minh Nhan là "con nhà nòi" khi chị có 2 người chú ruột là nghệ sĩ Đỗ Lưu và Đỗ Thủy từng là nghệ sĩ của Nhà hát Chèo Việt Nam và Đoàn Chèo Kim Lan (tên gọi trước đây của Nhà hát chèo Hà Nội). Từ nhỏ, Minh Nhan đã thuộc lòng và hát rất hay nhiều làn điệu chèo. 7 tuổi, cô bé Minh Nhan bé như cái kẹo đã xuất sắc giành Huy chương vàng khi vào vai con gái chị Dậu trong vở chèo "Tắt đèn" tại Hội diễn văn nghệ quần chúng của thành phố Hà Nội. Dù có người nhà công tác trong đoàn nhưng Minh Nhan vẫn âm thầm tự mình thi tuyển vào Nhà hát Chèo Hà Nội.

Chị vẫn nhớ ban giám khảo khi ấy ngạc nhiên trước cô bé nhỏ xíu nhưng có giọng hát nổi trội và cách diễn tự nhiên sinh động hơn hẳn các bạn cùng thi tuyển. Các cô chú yêu cầu Minh Nhan hát hết bài này đến bài khác trong vở "Quan âm Thị Kính"… Biết mình trúng tuyển, chị mới báo cho chú dẫn lên gặp các nghệ sĩ lớn tuổi trong đoàn. Nghệ sĩ Kim Khánh nói vui với chú Minh Nhan: "Không phải cháu anh thì chúng tôi cũng tuyển vì con bé này hát rất tốt, chỉ mỗi tội bé thôi. Cứ cho vào đoàn xem vài năm nữa có lớn thêm tí nào không".

Minh Nhan rất hiểu, với nghiệp diễn xuất, thiếu đi lợi thế về hình thể thì vô cùng thiệt thòi. Với người diễn viên, hồi hộp nhất là khi đoàn chuẩn bị dựng vở và bắt đầu giao vai. Chị bảo, buồn nhất là khi không thấy tên mình có trong danh sách ở kíp 1. Chị không nhớ nổi đã bao lần rơi vào cảm giác thất vọng khi không được giao vai chính. Nhưng lạ là, nỗi buồn ấy chỉ diễn ra thoáng chốc thôi. Khi vào vai, dù là một vai chỉ xuất hiện vài phút trên sân khấu, hát vài ba làn điệu là lại thấy vui, thấy háo hức và dồn hết công sức cho vai diễn. Minh Nhan chau chuốt từng câu hát, nắn nót từng động tác diễn để mỗi lần xuất hiện đều khiến khán giả hài lòng. Những lúc rảnh rỗi, chị nép mình vào cánh gà xem các bạn tập vai chính. Có những lúc nhập tâm, chị thuộc làu cả vai diễn của bạn nghề. Và trong những giấc mơ ngày ấy, có không ít lần chị ước ao mình được vào vai ấy, mình sẽ đóng thế này, thế kia…

Những nỗi hy vọng rồi thất vọng liên tiếp trong một thời gian khiến Minh Nhan không khỏi rơi vào tâm trạng chán nản. Vốn từng cộng tác với sân khấu rối, chị từng có ý định chuyển hẳn sang đó để phát huy được giọng hát của mình, nhưng rồi được một thời gian chị lại quay về với chèo. Chị bảo: "Nói thì có vẻ hoa mĩ nhưng đúng là sân khấu có ma lực hấp dẫn không thể cưỡng được. Buồn đấy, thất vọng đấy nhưng không bỏ được. Chỉ có trên sân khấu chèo, mình mới cảm thấy là mình nhất dù vai diễn ấy nhỏ đến đâu".

Nhưng đúng là yêu nghề, nghề chẳng phụ. Sự tâm huyết của nghệ sĩ Minh Nhan đã đem đến cho chị những trái ngọt dẫu những trái ngọt ấy chị có được muộn mằn hơn so với nhiều đồng nghiệp. Từ năm 2011 đến nay, chị liên tục ghi dấu ấn trong lòng khán giả ở những vai diễn ấn tượng. Trên sân khấu chèo, Minh Nhan được yêu thích bởi lối diễn tưng tửng, thông minh và đầy ngẫu hứng trong những vai kiểu đào pha như mẹ Đốp. Năm 2011, khi NSƯT Thúy Mùi thực hiện vở diễn tốt nghiệp khoa đạo diễn: "Chuyện tình người mất tích" đã mạnh dạn giao cho Minh Nhan vai người mẹ. Khác hẳn với kiểu vai trước đây, Minh Nhan vào vai một người mẹ hiền hậu, chịu đựng nỗi đau của riêng mình và nhẫn nhục trước những lời dị nghị của láng giềng khi con trai đi bộ đội mà mãi không về. Từng diễn biến tâm lý trong lòng người mẹ được Minh Nhan diễn xuất tinh tế đã không chỉ giúp NSƯT Thúy Mùi tốt nghiệp loại xuất sắc mà tại "Cuộc thi chèo về đề tài hiện đại" tại Quảng Ninh, vai diễn của nghệ sĩ Minh Nhan đã được trao Huy chương Vàng.

Tại Liên hoan các tác phẩm sân khấu của Lưu Quang Vũ, một lần nữa Minh Nhan lại được tín nhiệm vào vai mẹ công chúa Ngọc Hân. Dù chỉ là một vai diễn ngắn nhưng Minh Nhan đã hóa thân trọn vẹn một bà hoàng hậu dùng cả uy quyền và tình cảm, cả lý lẽ và sự thấu hiểu để thuyết phục con gái mình thuận lòng làm vợ Nguyễn Huệ. Vai diễn này cũng mang về cho chị Huy chương Bạc. Gần đây nhất, trong vở diễn được đầu tư lớn của Nhà hát Chèo Hà Nội là "Vương nữ Mê Linh" vai mụ Khỏe của nghệ sĩ Minh Nhan đã để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng khán giả. Ban đầu, theo kịch bản, mụ Khỏe chỉ là vai diễn phụ, có ít đất diễn nhưng sau này, NSƯT Xuân Hanh - người chuyển thể kịch bản chèo - và đạo diễn Thúy Mùi quyết định đầu tư để vai diễn này thêm chiều sâu.

Điều mà cả nghệ sĩ Thúy Mùi và Minh Nhan đều trăn trở là làm thế nào để vai diễn này giúp vở diễn bớt nặng nề nhưng không chệch khỏi tinh thần chung của vở diễn. Thay vì xây dựng mụ Khỏe như ý định ban đầu với hình mẫu xù xì thì qua cách diễn của Minh Nhan mụ Khỏe là một phụ nữ nông thôn nhỏ nhắn chất phác, yêu nước, và tính cách hồn nhiên, hài hước trong từng điệu bộ, cử chỉ. Mỗi câu hát, biểu cảm của mụ Khỏe đã mang lại những tràng cười sảng khoái và tiếng vỗ tay vang dội cho khán giả Hải Phòng có mặt tại "Cuộc thi nghệ thuật chèo chuyên nghiệp toàn quốc". Với vai diễn này, nghệ sĩ Minh Nhan cũng nhận về Huy chương Bạc. NSƯT đàn chị Thanh Trầm thì tấm tắc: "Vai này đúng chất của cái Nhan. Lớp diễn này của nó khiến vở diễn "chèo" hẳn lên".

Giờ đây, với cương vị Trưởng đoàn 1, công việc bận rộn nhưng nghệ sĩ Minh Nhan hạnh phúc vì làm được nhiều điều cho chèo. Chị tự hào khi Nhà hát Chèo Hà Nội là một trong số ít những đơn vị nghệ thuật truyền thống mà các nghệ sĩ có thể sống tốt bằng nghề. Chị say sưa kể cho chúng tôi về dự án "Sân khấu học đường" mà NSƯT Thúy Mùi khởi xướng từ nhiều năm nay và nhận được nhiều kết quả đáng mừng. Với dự án này, Nhà hát tiến tới thực hiện 300 suất diễn/ năm thay vì 100 suất như hiện nay.
Chị tâm sự, có mang chèo đến trường học mới nhận thấy không phải các khán giả nhí xa rời chèo mà bởi chúng ta chưa có nhiều những vở diễn phù hợp với các em. Để giúp các em có tình yêu với các bộ môn nghệ thuật truyền thống thì phải là mưa dầm thấm lâu, không thể nóng vội. Yêu chèo đắm đuối, trải qua bao thăng trầm để đi cùng chèo cả chặng đường dài, với chị, đó là nhờ sự chia sẻ, hậu thuẫn của gia đình. Từ cậu con trai đáng yêu, kết tinh của cuộc hôn nhân hạnh phúc, từ người chồng công tác trong ngành công an nhưng hiểu và "nghệ sĩ hơn cả mình" - như chị tiết lộ.

In
Tin cũ

LIÊN HỆ BIỂU DIỄN 8:00 - 19:00 các ngày trong tuần 0913 225 299 0986 699 968 0904 163 977 (043) 9437361 Đặt vé online