|
Câu chuyện hát Chèo
Du khách đặt chân đến Thái Bình ngoài cảm nhận say đắm một vùng quê lúa đồng xanh ngút mắt, thấp thoáng những chiếc nón trắng trên đồng, hấp dẫn bởi những con sông uốn lượn quanh làng, bởi màu đất phù sa, những con đường nhựa rợp bóng cây, bởi tiếng sóng biển rì rầm xô bờ…
và còn bởi những câu hát, điệu chèo ngọt lịm khiến lòng người ngây ngất. Tiếng hát chèo đưa ta trở về với mẹ, với quê hương, để ta có phút giây nhìn ngắm lại mình và cũng là để gạt bỏ đi những toan tính đời thường. Câu hát mềm mại đưa ta vào những giấc mơ đẹp, nhớ đồng sâu chìm trong hương lúa. Bởi vậy mà các cụ ta có câu:
Ăn no rồi lại nằm khoèo Nghe giục trống chèo bế bụng đi xem
Trở lại với các chiếu chèo xưa Thái Bình có 3 vùng đất nổi tiếng nhất là Hà Xá (Hưng Hà) chèo Khuốc (Đông Hưng) và chèo Sáo Đền (Vũ Thư) . từ các “nội chèo” này phát triển rất nhanh thành các làng khác trong tỉnh. Trấn giữ vùng chèo phía Bắc là Hưng Hà mà tên tuổi các địa danh như : Tân Lễ, Phúc Sơn, Tiến Đức còn lưu truyền mãi. Vùng chèo Đông Hưng với những tên gọi : Bùi, Tăng, Cốc, Phạm, Nguyễn, Tuộc, Lác. Vùng Sáo Đền (Vũ Thư) đại diện lớn nhất của cả vùng là Vũ Tiên – Thư Trì.
Giai đoạn 1950 – 1960, chèo Khuốc Đông Hưng là nơi cung cấp nhiều diễn viên tài năng cho Nhà hát chèo Việt Nam, nhiều nghệ nhân, nhiều tư liệu quý về chèo được trường đại học Sân Khấu Trung ương khai thác sử dụng. Ngày nay, chèo Khuốc vẫn duy trì tốt, từ thế hệ các nghệ nhân cao tuổi như cụ Cao Kim Trạch (đã mất) đến các thế hệ tiếp theo như Minh Tuấn – Phương Thảo đã đạt nhiều giải thưởng vàng, bạc về hát chèo từ khi còn rất nhỏ… Chèo Khuốc vẫn có phong thái đặc sắc riêng, có cả đội chèo làng Khuốc với hàng chục diễn viên luôn sẵn sàng phục vụ. Theo khảo sát của sở Văn Hóa thông tin thì cả nước hiện nay có khoảng trên 15 đoàn chèo, trong đó có những đoàn chèo hoạt động mạnh như đoàn chèo Hà Nam, Hà Tây, Hưng Yên, Hải Dương thì số diễn viên chính vẫn lại là người Thái Bình, họ đều xuất phát từ ba vùng chèo chính của tỉnh. Các đoàn chèo Yên Bái, Tuyên Quang, Bắc Thái – Tổng cục hậu cần, Hà Nội và Nhà hát chèo Trung ương có đến 1/3 diễn viên, nghệ sĩ là người Thái Bình.
Chèo Thái Bình đã vượt xa địa giới hành chính đi đến các nước Tây Âu, Liên Xô cũ từ những năm 1986, sang biểu diễn tại Nhật Bản năm 1994… và có mặt tại hầu hết các tỉnh trên đất nước ta thông qua các chuyến lưu diễn và giao lưu. Tiếng hát chèo ngọt ngào, đằm thắm có sức lay động long người đã khiến cho bạn bè năm châu và khan giả trong nước có những cảm nhận khác về chất chèo Thái Bình.
Nhà giáo ưu tú, giáo sư Hoàng Kiều – trường đại học Sân khấu điện ảnh trong một bài viết đã nhận xét : ‘ ở Thái Bình, nhiều người hát chèo hay hơn cả diễn viên đoàn chuyên nghiệp”. Quả là như vậy, không chỉ say hát chèo, khán giả Thái Bình còn có thể đưa ra nhận xét diễn viên hát chèo có đúng điệu hay không, giọng có mượt óng hay không. Từ “lão nông tri điền”đến cán bộ công nhân viên, thợ thủ công đều say hát chèo, diễn chèo. Ngày càng có nhiều làng xã thành lập được đội chèo riêng, ví dụ : Đội chèo xã Đông Kinh, Nguyên Xá, Phong Châu, Hồng Việt …(Đông Hưng) , Thụy Duyên, Thụy Trình, Thụy Bình, Thái Sơn …(Thái Thụy); An Vinh, Quỳnh Hải (Quỳnh Phụ). Có nhiều đội chèo mạnh của xã đi ra tỉnh ngoài biểu diễn, thi thố. Nhân ngày kỷ niệm thành lập tỉnh cũng có sự góp mặt của rất đông diễn viên là nông dân với các màn hát chèo sử thi hoành tráng. Từ năm 1980 đến nay, hơn hai thập kỷ đi qua tiếng hát chèo vẫn cất cao sau nhiều lần lắng xuống , những người nông dân vẫn chăm chỉ hai sương một nắng lại chính là những “cánh võng đưa nôi” cho tiếng hát chèo cất cao trong nắng ấm quê hương.
Bây giờ ở Thái Bình không làng xã nào không có đội văn nghệ mà hạt nhân vẫn là những người nông dân say mê hát chèo. Các nghệ sĩ của đoàn chèo Thái Bình, trường cao đẳng văn hóa nghệ thuật tỉnh cũng đang có những nỗ lực phục hưng chèo truyền thống trong điều kiện âm nhạc hiện đại đang có những áp lực rất lớn với chèo truyền thống. Tấm long của người Thái Bình với chèo vẫn thiết tha, đằm thắm. Các hội thi, hội diễn từ xóm – xã đến huyện – tỉnh , hát chèo vẫn chiếm thời lượng nhiều trong các chương trình biểu diễn. Câu ca xưa vẫn luôn đúng ở Thái Bình :
Chẳng thèm ăn chả ăn nem Thèm mo cơm tẻ thèm xem hát chèo
Theo nguoithaibinh.vn
|