Chế Độ Phân Biệt Chủng Tộc Apacthai

Cho đến nay, nỗ lực của Chính phủ Nam Phi nhằm xóa bỏ nạn phân biệt chủng tộc đã gặt hái được những kết quả đáng kể và đã có những điều khoản xử lý nghiêm các hành vi này.
*

Khi phong trào đấu tranh đòi xóa bỏ chế độ Apartheid, chế độ phân biệt chủng tộc hà khắc nhất trong lịch sử thế giới, đang diễn ra rầm rộ ở Nam Phi đầu thập niên 1990 của thế kỷ trước, chị Jabulile Sangweni còn là một sinh viên da đen tuổi đôi mươi đầy hoài bão và khát khao.

Sau 30 năm, đối với chị, diễn biến chính trường trong nước, những thay đổi trong cuộc sống của người dân Nam Phi nói chung và của gia đình nói riêng vẫn luôn hiển hiện, rõ nét như một thước phim quay chậm.

Bạn đang xem: Chế độ phân biệt chủng tộc apacthai

Chia sẻ với phóng viên Thông tấn xã Việt Nam tại Pretoria, chị Jabulile - tên gọi thân mật là Jabu, nhớ lại: “Ký ức của tôi về giai đoạn 1990-1994 chắc chắn phải kể đến một ngày tháng 2/1990, khi chính quyền chế độ Apartheid tuyên bố sẽ thả lãnh tụ Nelson Mandela sau 27 năm ông bị giam cầm trong ngục tù ở Đảo Robben."

Chị Jabu, từng là nhân viên văn phòng tổng thống và đang làm chủ công ty bất động sản tại thủ đô Pretoria, hồi tưởng đầy xúc động: “Dường như cả đất nước này, đặc biệt là những người da đen, đều òa lên trong niềm vui sướng vì chúng tôi đã nghĩ sẽ không còn cơ hội gặp lại ông, thậm chí với một số người dân, đây cũng là lần đầu tiên sẽ được gặp ông."

Khoảng khắc lịch sử đáng nhớ thứ hai đối với chị Jabu cùng rất nhiều người da đen và da màu khác ở Nam Phi chính là ngày được cầm lá phiếu bầu cử lần đầu tiên vào bốn năm sau. Chị tâm sự: “Đối với cha mẹ tôi, việc được cầm lá phiếu đó ở tuổi gần đất xa trời giống như một giấc mơ thành hiện thực."

Nhiều người Nam Phi vẫn gọi thời kỳ chế độ Apartheid ở Nam Phi là vết thương từ lịch sử. Trong tiếng Afrikaans (hay còn gọi là tiếng Nam Phi, ngôn ngữ chính của những người thực dân Hà Lan tại Nam Phi), Apartheid có nghĩa là khoảng cách, tách rời, được hiểu là “phân biệt” với những người không cùng màu da. Apartheid đã trở thành chính sách của chính quyền Nam Phi từ năm 1948, khi đảng Quốc gia bảo thủ do người da trắng lãnh đạo lên nắm quyền.

Xem thêm: Phim Trương Hàn Đóng Vai Chính, Top 7 Bộ Phim Mới Hay Nhất Của Trương Hàn Đóng

Với việc người da trắng chỉ chiếm chưa tới 20% dân số Nam Phi nhưng lại sở hữu hơn 80% đất đai, mọi quyền kiểm soát về chính trị và kinh tế đều nằm trong tay nhóm người này. Trong khi đó, người da đen phải chịu sự đàn áp và kỳ thị. Họ không được tham gia bầu cử, không có công việc tử tế, không được hưởng nền giáo dục và dịch vụ tốt.

Họ cũng bị đẩy đến sống tại những thị trấn nhỏ lẻ, hoang tàn ở ngoại ô hoặc ở các vùng quê dành riêng cho các sắc tộc thiểu số khác nhau. Họ bị bóc lột sức lao động tại các mỏ khai thác vàng và kim cương, mà nguồn lợi từ ngành công nghiệp khai khoáng này hoàn toàn chảy vào túi của những người da trắng.

Để phản kháng lại sự hà khắc của chế độ Apartheid, đảng Đại hội Dân tộc Phi (ANC) đã lãnh đạo cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc ở Nam Phi. Tuy nhiên, các cuộc đấu tranh và phản kháng đòi quyền lợi cho người da đen nhanh chóng bị chính quyền đàn áp.

Nhớ lại lần đầu tiên trở thành nạn nhân “bất đắc dĩ” của chế độ Apartheid, chị Jabu không khỏi bồi hồi: “Lúc đó tôi mới 2 tuổi và đang chơi ngoài sân nhà mình ở Soweto thì bị chó của cảnh sát đang săn lùng những người biểu tình xông tới cắn vào đầu, khiến tôi phải vào bệnh viện địa phương khâu nhiều mũi."

Chị Jabu chia sẻ, với việc đạo luật phân biệt đối xử được bãi bỏ, bố mẹ chị đã có thể mua nhà ở thành phố Johannesburg vì “tất cả công dân đều có thể mua tài sản ở bất cứ đâu miễn là họ có đủ khả năng chi trả."

Những người da đen như chị Jabu cũng có thể lựa chọn bất kỳ trường đại học nào. Chị cho biết: “Thế hệ của tôi đã có được sự lựa chọn nơi ở và trường học cho con cái, trong khi đây hoàn toàn là điều xa xỉ đối với thế hệ bố mẹ, ông bà tôi."

Nhận định thời kỳ “hậu Apartheid” đã mang lại cho thế hệ trẻ da đen tại Nam Phi một tương lại tươi sáng, chị tâm sự: “Điều đáng mừng là cơ hội dành con cái tôi là không giới hạn, giờ chúng có thể đi du học, được tham gia vào các đội tuyển quốc gia, tài năng của chúng được công nhận bình đẳng với người da trắng."

Chị Jabu hết sức tự hào khi ở tuổi 18 - bằng với tuổi của chị khi chế độ Apartheid đang đi đến hồi kết, con gái chị, Ntando Sgudla, đã trở thành Hoa hậu hoàn vũ tuổi teen của Nam Phi (Miss Teen Universe South Africa). Dự kiến cuối năm nay, cô gái da đen sẽ đại diện cho đất nước Nam Phi tham dự cuộc thi toàn cầu tại Dubai.

Cho đến nay, nỗ lực của Chính phủ Nam Phi nhằm xóa bỏ nạn phân biệt chủng tộc đã gặt hái được những kết quả đáng kể, như khẳng định của chị Jabu: “Đã có rất nhiều thay đổi trong việc đảm bảo rằng tất cả người dân đều cảm thấy họ thuộc về đất nước này, bất kể chủng tộc, màu da." Luật pháp Nam Phi có những điều khoản xử lý nghiêm các hành vi phân biệt chủng tộc.

Chị Jabu nêu rõ: “Hầu hết người dân nhận thức và rất có ý thức về quyền của họ, về việc bị đối xử tệ bạc và về việc chống lại bất kỳ hình thức phân biệt chủng tộc nào."